Το πύρωμαν του φούρνου

Ετέλειωσεν το ζύμωμαν, τζ΄ άμαν να ξημερώσει, 
εν ώρα της νοικοτζιυράς, τον φούρνον να πυρώσει.
Αν εν Shειμώνας έπρεπεν τα ξύλα να συνάξει,
που  νύχτας μεσ΄ τον φούρνον της, τζιαι το πωρνόν να τ΄ άψει.

Μα πρώτα πρέπει να το δει, στην πούππαν το ζυμάριν,
εφούσκωσεν, εψήλωσεν; τζιαι προπαντός να πάρει.
Να πάρει σχήμαν το ψουμίν, να μπει τζιαι να φουσκώσει, 
που μεσ΄ την πούππαν έπρεπεν, γυρών-γυρών να πλώσει.

Δρουμπιά, σshιννιές τζιαι κόντυλα, στούππες, πορουκανίκκια, 
ζίβανα, καρυότσουφλα, τζιαι τεραchές, σανίκκια, 
τζιαι ακακίες, σησαμιές, τζιαι κάθε τι που παίρνει,
έτο να κάμνει κάρβουνον, μα τζ΄ εύκολα ν΄ αφταίννει.

Λαλούν πως το λιόκλωνον, καλλύττερον πως ήτουν,  
εν παραπάνω (η) βράστη του, τζιαι ποκρατεί περίτου,
εν τζιαι καλλιόν το κάρβουνον, γλήορα πο΄ ΄νν ιλιώννει,
φκολύνει την νοικοτζιυράν, στην ώραν που πυρώννει.

Προπάντως ελιοκόκκονα, μιαν δράκαν να shονώσεις,
μιαν ώραν γληορύττερα, τον φούρνον θα πυρώσεις.
Ζίβανα για ΄λιοκόκκονα, σαν το παρούτιν ήτουν, 
έναν σελίνιν έπκιαννες, κόσshινον τζιαι περίτου.

Τζ΄ άμαν να δεις τζιαι την φωθκιά, που τα καλά να πάρει, 
αρκέφκεις με τον τάραχτον, μα τζιαι με το κοντάριν, 
τράβα ποτζιεί, κούντα ποδά, βίρα να νεκατώννεις, 
ώσπου νομίζεις τζ΄ εν καλόν, τον φούρνον να πυρώννεις.

Αν εν καλόν το πύρωμαν, τζ΄ αν θα το σταματήσουν, 
πρέπει του φούρνου, σαν λαλούν, τα βρύκκια του ν΄ ασπρίσουν.
Έshει, που για το πύρωμαν, για να σιουρεφτούσιν, 
αλεύριν πα΄ στην πλακατζιάν, τσα νακκουρίν βουννούσιν.

Με το κοντάριν όποτες τα κάρβουνα ταράξουν, 
αν εν πυρούμενος καλά, ασβίνες θα πετάξουν.
Ο τάραχτος, τα κάρβουνα, θα τα παραμερκάσει,
τζιαι στην αβάτζιην τα τραβά, τζειαμαί να τα στιβάσει.

Το ρούχον εμουσshέψασιν, του σφότζιου τζιαι του σύρτη,
τζ΄ η πλακατζιά που τον σταχτόν, ευτύς εκαθαρίστην.
Τζ΄ άμα του σφότζιου το παννίν στα γλήορα στεγνώσει, 
ενν τζιαι σηκώνν(ει) η πλάκα πιον, περίτου να πυρώσει.

Οι μονοπούππες ήρτασιν, στο μάουλον να τζιύσουν,
τζιαι τα ψουμιά να φουρνιστούν,  τζ΄ οι τόποι να μυρίσουν.
Δοξάζω τον τον πλάστην μου, τζ΄ ούλα δεξιά που ΄πήαν, 
τανάτε τζιαι στο φούρνισμαν, Γριστέ τζιαι Παναγία.

Στίχοι:  Αδάμος Κατσαντώνης
Βασισμένοι σε διήγηση της Σοφίας Παφίτη από το Αργάκι Μόρφου>πρόσφυγας στο συνοικισμό Ανθούπολης.  Το 2007 ή Σοφία Παφίτη ήταν 82 ετών.  Την κατέγραψε ο Αδάμος Κατσαντώνης.  Πληροφορίες έδωσε και η 
κόρη της Σοφίας Παφίτη, Ελένη Αναστασίου, 53 ετών.
Το φούρνισμαν των ψουμιών

Ο φούρνος εν πυρούμενος, τζιαι τα ψουμιά μπαμένα,
τα κάρβουνα στην μιαν πάνταν, του φούρνου συναμένα, 
ο σφότζιος μιαν τζιαι θκυο φορές, την πλάκαν να σφοτζιύσει, 
τζιαι το φουρνέφκιον καθαρόν, τζ΄ έτοιμον να φουρνίσει.

Οι μονοπούππες ήρτασιν, με τα ψουμιά μπαμένα, 
τζιαι πάνω στο φουρνόφchαρον, βάλλουν τα έναν-έναν,
έshει πολλές νοικοτζιυρές, πριχού να τα φουρνίσουν,
με μιαν λεπίδαν, τα ψουμιά, γυρών εν να τα σshίσουν.

Το στόμαν τζιαι την τζιεφαλήν, του φούρνου θα καπνίσουν
τζιαι Παναγίαν τζιαι Χριστόν, καλιούν για να βλοήσουν,
τα σύνερκα τζιαι τα ψουμιά, στες πούππες να σταυρώσουν,
τζ΄ ύστερις οι νοικοτζιυρές, φούρνισμαν ν΄ αντακώσουν.

Τζιαι βάλλουν μέσα τα ψουμιά στον φούρνον, έναν-έναν,
Χριστός τζιαι Παναγία μου, να φκούν καλοψημένα.
Τζ΄ άμαν ιμπούσιν ούλα τους, τζ΄ ο φούρνος πιον γεμώσει, 
μ΄ έναν σιεροστούππωμαν, κάποιος θα τον στουππώσει.

Το φούρνισμαν ετέλειωσεν, όμως η έννοια όι, 
ο φος τζ΄ η έννοια, την τζιυράν εν πάντα που την τρώει,
μενν πα τζιαι κρούσουν τα ψουμιά, άμπα τζ΄ εν λιτρατζιένα,
μενν πα τζιαι φκούσιν γροσινά, τζιαι μιλλοστρατζισμένα.

Στίχοι:  Αδάμος Κατσαντώνης

Βασισμένοι σε διήγηση της Σοφίας Παφίτη από το Αργάκι Μόρφου>πρόσφυγας στο συνοικισμό Ανθούπολης.  Το 2007 ή Σοφία Παφίτη ήταν 82 ετών.  Την κατέγραψε ο Αδάμος Κατσαντώνης.  Πληροφορίες έδωσε και η κόρη της Σοφίας Παφίτη, Ελένη Αναστασίου, 53 ετών.  Πληροφορίες έχουν ληφθεί και από το βιβλίο «ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΖΥΜΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» Θεοφανούς Κυπρή και Καλλιόπης Πρωτοπαπά.

Τα ψουμιά μεσ΄ τον φούρνον

Θέλει μιαν ώραν να ψηθεί, ψουμίν που ΄ν οκκαρέτιν,
αμμά ΄shει έννοιαν η τζιυρά, τζ΄ όπου τζ΄ αν είσαι έτην, 
να δει του φούρνου την πυράν, αν εν πολλή για λλίη, 
τζ΄ ανάλογα τ΄ αμμάτιν του, αννοίει το, για κλείει.

Κρούζει ψουμίν παράωρα, του φούρνου ενν το φκάλλει,
πκιάννει το τζιαι σταυρώννει το, τζ΄ ανάσshελα το βάλλει.
Μήλα τζιαι ρόδα φέρτε τα, τζ΄ εν ώρα τους να μπούσιν,
της αβατζιάς η καρβουνιά, ψουμιά να μενν μας κρούσει.

Φύλλα συτζιάς τζιαι τεραchάς, στον φούρνον άμα μπούσιν, 
έθθεν ν΄ αρπάξουν τα ψουμιά, τζ΄ έθθα πυροκαούσιν.
Της συκαμιάςκαλλύττερα, τζιαι της τζινάρας κόμα, 
τραβούσιν αύραν, τζιαι φελούν, στο κόchινον το χρώμαν.

Στίχοι:  Αδάμος Κατσαντώνης

Βασισμένοι σε διήγηση της Σοφίας Παφίτη από το Αργάκι Μόρφου>πρόσφυγας στο συνοικισμό Ανθούπολης.  Το 2007 ή Σοφία Παφίτη ήταν 82 ετών.  Την κατέγραψε ο Αδάμος Κατσαντώνης.  Πληροφορίες έδωσε και η κόρη της Σοφίας Παφίτη, Ελένη Αναστασίου, 53 ετών.  Πληροφορίες έχουν ληφθεί και από το βιβλίο «ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΖΥΜΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» Θεοφανούς Κυπρή και Καλλιόπης Πρωτοπαπά.

Πριν το ξιφούρνισμαν του ψουμιού

Η ώρα σαν να τζ΄ έρεξεν, που τότες που φουρνίσαν, 
οι γειτονιές τζιαι τα στενά, σαν που  ΄μουσκομυρίσαν, 
μα τα ψουμιά οι νοικοτζιυρές, πρέπει να ξαναδούσιν, 
πως εκαλοψηθήκασιν, για να σιουρεφτούσιν.

Τραβούν το στούππωμαν, θωρούν, τζ΄ αν δουν πως εροδίσαν,
εν μιαν χαράν ως τζειαχαμαί, οι φούρνοι που τα ΄ψήσαν.
Τριανταφυλλένια τα ψουμιά που πάνω άμαν γινούσιν, 
τζ΄ άμαν να κάμουν πρόσωπον, εν έτοιμα λαλούσιν.

Βλοκτίδες άμα κάμνουσιν, ενν εν καλοψημένα, 
τζιαι στην Αυλώναν τα λαλούν πως εν βλοκτιδκιασμένα.
Τζιαι γροσινά τζ΄ αστράτζιστα, άνοστα τζιαι στο χρώμαν,
εν ανυπόλυτα, τζ΄ ωμά, τζιαι λιτρατζιένα κόμα.

Εις το Αρκάτζιν τζιαι αλλού, πα΄ στο σανίιν βάλλουν, 
ψουμιά, τζιαι καρτερούν να δουν, πόσον νερόν ιφκάλλουν.
Έshει που τζιύζουν του ψουμιού, τζ΄ άμαν εν να λουκκώσει,
λαλούν πως θέλει ψήσιμον, τζ΄ άλλον για να τελειώσει.

Αλλού το τζιύσμαν του ψουμιού, εν απαγορευμένον,
πάνω στην πούππαν εν να δεις, πόσον εν στρατζισμένον.
Με βιασύνην η τζιυρά ποττ΄ ενν τζιαι ξιφουρνίζει, 
η θκιάση ψήννει το ψουμίν, μα ΄νν το καλοστρατζίζει.

Ψουμίν που φκαίνν(ει) αστράτζιστον, εν βαρετόν περίτου,
εν πιο γλυτζύν, τζ΄ εν άλλωσπως, η μυρωθκιά (η) δική του.
Μα το ψουμίν τ΄ αστράτζιστον, τζιέινος που ΄ννα το πκιάσει, 
πρέπει να ξέρει, γλήορα πως εν να του μουγλιάσει.

Στίχοι:  Αδάμος Κατσαντώνης

Βασισμένοι σε διήγηση της Σοφίας Παφίτη από το Αργάκι Μόρφου>πρόσφυγας στο συνοικισμό Ανθούπολης.  Το 2007 ή Σοφία Παφίτη ήταν 82 ετών.  Την κατέγραψε ο Αδάμος Κατσαντώνης.  Πληροφορίες έδωσε και η κόρη της Σοφίας Παφίτη, Ελένη Αναστασίου, 53 ετών.  Πληροφορίες έχουν ληφθεί και από το βιβλίο «ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΖΥΜΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» Θεοφανούς Κυπρή και Καλλιόπης Πρωτοπαπά.

Το ξιφούρνισμαν του ψουμιού

Ας έshει έννοιαν η τζιυρά, μα ΄ννα τα καταφέρει, 
τα χούγια που ΄shει ο φούρνος της, πολλά καλά τα ξέρει.
Αν εν καλός στην αύραν του, θωρείς την τζ΄ εποσπάστην,
για  τζ΄ αν εν ττεκνεφέσικος, για τζ΄ ενν κρατεί την βράστην.

Επήαν ούλα τους καλά, τζ΄ εν ούλα τελειωμένα, 
καλοψημένα τα ψουμιά, τζιαι καλοφαημένα.
Το στούππωμαν εφύαν το, τζ΄ οι μονοβούππες ήρταν,
πα΄ να τελειώσει η δουλειά, π΄ αρκίνεψεν την νύχταν.

Με το φουρνόφκιον τα ψουμιά, φκάλλουν τα, έναν-έναν,
πα΄ στο σανίιν ναν στητά, γι(α) ανάσshελα ππεμένα,
με μαντηλιάν τα πκιάννουσιν, με τζιείνην τα σφογκούσιν,
μούζες, αλεύριν τζιαι σταχτούς, να ποκαθαριστούσιν.

Φιλούν τα τζιαι σταυρώννουν τα, για ναν ευλοημένα
παρακαλούν τζιαι τον Χριστόν, να ΄ν  καλοφαημένα.
Chεκκάρει η νοικοτζιυρά, την ώραν που τα φκάλλει, 
ο φούρνος αν τα έκαμεν, κουδούνιν, με καφκάλλιν.

Πάει τζ΄ αλλό ΄νας ζυμωτός, μήτε ζημιά, με φάκκα,
ενν μας εκάμαν τα ψουμιά, με τούντην στράταν μάκκαν.
Μήτε, παρκάτου ψήσιμον, μα μήτε τζιαι περίτου,
με να ζαώσουν, τα ψουμιά, πα΄ στο σανίν σαν ήτουν.

Τζ΄ άμαν κρυάνουν στο σανίν, σshεπάζουν τα να πνάσουν,
τζ΄ αύριον μεσ΄ την ταπατζιάν, ή να τα κοφινιάσουν.
Δοξάζω σε καλέ Γριστέ, που πάλ΄ ετάνησες μας, 
για να σσωθκιάσουμεν ψουμιά, πάνω στες ταπατζιές μας.

Στίχοι:  Αδάμος Κατσαντώνης